از ديگر مترجمان متون پزشكى به عربى ، حنين‌بن اسحاق است كه به دستيارى برادرزاده‌اش حبيش و پسرش اسحاق ، متون را از يونانى به سريانى ترجمه مىكرد و كار نقل از سريانى به عربى را نيز به شاگردان خود - به‌ويژه حبيش - وا مىنهاد . او گاه نيز خود متون يونانى را مستقيماً به عربى برمىگرداند . حنين و دستيارانش ترجمه‌هاى بسيارى فراهم آوردند كه از آن جمله است ترجمه 95 رساله جالينوس به سريانى و ترجمه 99 رساله او به عربى . حنين به‌دليل استادى در طبابت و مترجمى متون پزشكى ، يكى از نام‌آوران تاريخ پزشكى اسلام به‌شمار مىرود . البته مترجمان مشهور ديگرى نيز بودند ؛ مانند ثابت‌بن قره كه چند كتاب پزشكى را ترجمه و تأليف نمود كه از آن ميان كتاب ذخيره او از همه معروف‌تر است . « 1 » نخستين مسلمانى كه در پزشكى به مقامى و الا رسيد و كتابى مهم در اين رشته تأليف كرد ، علىبن ربّن طبرى بود . او در خدمت متوكل قرار گرفت و اثر مهم پزشكى خود را به نام فردوس الحكمه نگاشت . كتاب ديگر وى در طب ، منافع الاطعمه و الاشربه است . « 2 » به نظر مىرسد فردوس الحكمه در محافل ادبى مقبوليت خاصى داشته است . گفته شده كه علىبن ربّن طبرى استاد ابوزكرياى رازى نيز بوده است . « 3 » يكى ديگر از سرشناسان طب اسلامى محمدبن زكرياى رازى ( 320 ق ) است كه آثار و تحقيقات او در طب حتى در ميان اروپاييان شهره است . وى را در طب صاحب ابداعات مىدانند . رازى افزون بر تأليف كتب طبى بسيار ، در رى بيمارستانى تأسيس نمود و پس از آمدن به بغداد ، سرپرستى بيمارستانى را نيز در آنجا بر عهده گرفت . « 4 » از آثار برجسته وى مىتوان به كتاب الحاوى يا الجامع الحاضر لصناعه الطب ، طب منصورى ( براى منصوربن نوح سامانى ) و الجدرى و الحصبه اشاره كرد . زكرياى رازى در اثر اخير به دو بيمارى آبله و سرخك پرداخته و به‌خوبى آنها را توصيف نموده و در واقع او نخستين كسى است كه اين دو بيمارى را شناخته است . اولين بار اين كتاب در ونيز ايتاليا به لاتين ترجمه و چاپ شد و

--> ( 1 ) . بنگريد به : همان ، ص 201 و 202 . ( 2 ) . يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 178 . ( 3 ) . همان ، ص 179 . ( 4 ) . هارون بن عبرى ، مختصر تاريخ الدول ، ص 274 .